Er gwaethaf cyfyngiadau y cyfnod clo, mae pump arweinydd y gyfres deledu FFIT Cymru wedi llwyddo i wneud daioni sylweddol i’w hiechyd a cholli bron i 10 stôn dros gyfnod o saith wythnos.

Ar ôl cael eu dewis i gymryd rhan yn y rhaglen boblogaidd gyda’r nod o geisio trawsnewid eu iechyd, mae’r pump arweinydd, Iestyn, Elen, Kevin, Ruth a Rhiannon wedi bod yn ffilmio eu hunain drwy gydol y gyfres tra’n hunan ynysu adref, wrth ddilyn cynlluniau bwyd ac ymarfer corff arbenigol.

Wrth bwyso eu hunain am y tro olaf ym mhennod olaf y gyfres, sydd i’w weld am 9.00 ar nos Fawrth 19 Mai, mae’r arweinwyr wedi llwyddo i golli cyfanswm o naw stôn a 11 pwys rhyngddynt. Mae canlyniadau profion meddygol a gymerwyd ar ddechrau a diwedd y gyfres hefyd wedi datgelu sawl newid cadarnhaol yn iechyd y pump yn ogystal.

Mae’r athro ysgol gynradd, Iestyn Owen Hopkins, 28, sydd yn byw yn Llanrhymni yng Nghaerdydd ond yn wreiddiol o Gaernarfon, wedi llwyddo i golli tair stôn a saith pwys mewn saith wythnos. Mae profion wedi dangos bod ei oedran ffitrwydd hefyd wedi gostwng bron ugain mlynedd dros y cyfnod, o 59 i 40. Dywedodd Iestyn: “Mae’r siwrnai yma di bod yn gwbl anhygoel a dw i wedi dysgu bod colli pwysau yn fwy na be sydd ar y glorian a’r ffordd ti’n edrych – mae o am sut wyt ti’n teimlo tu fewn hefyd. Diolch FFIT Cymru.”

Mae Rhiannon Harrison, 29, o Aberystwyth, sy’n fam i ddau o blant ac yn gweithio fel athrawes, wedi colli un stôn a 10 pwys ac mae ei lefel pwysau gwaed wedi gostwng lawr i’r lefel arferol, ar ôl gorfod cymryd tabledi i reoli’r lefelau ers 10 mlynedd. Dywedodd Rhiannon: “Dw i’n teimlo’n hollol wahanol i’r hen Rhiannon ar ddechrau y cynllun. Mae’r sbarc yn ôl a gallaf i ddim disgwyl am y dyfodol cyffrous sydd o fy mlaen.”

Mae’r gyfres wedi cael effaith sylweddol ar iechyd Kevin Jones, 53, o Rhuthun, tad i dri a llys dad i bump, sydd yn gweithio fel radiograffydd. Ar ôl byw gyda clefyd siwgr math 2, mae ei lefelau siwgr yn y gwaed wedi gostwng gymaint iddo beidio angen cymryd meddyginiaeth i’w reoli bellach. Yn ogystal, mae Kevin wedi colli un stôn a 13 pwys, ac mae’r lefel risg o ddioddef clefyd y galon wedi lleihau, yn sgil cwymp sylweddol yn ei lefelau pwysau gwaed a braster visceral.  Meddai Kevin: “Lle ‘dw i’n dechrau? Roedd cael gwybod nad oeddwn i angen meddyginiaeth ddim mwy ar gyfer y clefyd siwgr yn gwneud yr holl waith caled werth o.”

Mae Ruth, 45, o Lanllwni, sydd yn fam i dair ac sy’n gweithio i Gymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Ceredigion wedi colli un stôn ac mae oedran ei hysgyfaint wedi gostwng i 42 oed, sef tair mlynedd yn îs na’i gwir hoedran. Dywedodd Ruth: “Dw i’n hoffi be dw i’n weld yn y drych erbyn hyn ac ar ôl lockdown, fi’n barod i fynd mas ar ddêt.”

Mae Elen, y deintydd o Ruthun sy’n 23 oed, wedi llwyddo i golli un stôn a naw pwys dros saith wythnos. Dros yr un cyfnod, mae’r canran o braster yn ei chorff wedi gostwng bron i 10 y cant ac mae ei hoedran ffitrwydd wedi disgyn 15 mlynedd, o 40 i 25. Meddai Elen: “Mae’r holl brofiad yma wedi bod yn anghredadwy a gallai ddim diolch i’r arbenigwyr ddigon am fy newis i.”

Mae’r tri arbenigwr sydd wedi tywys yr arweinwyr drwy’r trawsnewidiad yn falch iawn o ymdrechion y pump.

Dywedodd y hyfforddwr personol, Rae Carpenter: “Er gwaethaf cyfyngiadau lockdown, roedd gennym ni’n tri ffydd yn y pump a ffydd yn y cynllun bwyd a ffitrwydd. Mae hyn yn dangos mai drwy fwyta’n iach, cadw’n heini a gwneud  y pethau bychain, bod modd trawsnewid eich bywyd.”

Dywedodd y seicolegydd, Dr Ioan Rees: “Bob wythnos mae nhw wedi profi i ni  – hyd yn oed yn ystod mewn cyfnod o gyfyngiadau – eu bod nhw yn gallu gwneud o. Maen nhw wedi blodeuo efo cryfder meddyliol, hyder a hunan-barch.”

Dywedodd y dietegydd, Sioned Quirke: “Er gwaetha’r hyn sydd wedi bod yn mynd ymlaen yng Nghymru efo Covid-19 dros yr wythnosau diwethaf, ma hi’n glod i’n pump arweinydd bod nhw wedi  gallu rhoi cant y cant i’r cynllun a thrawsnewid bob wythnos, yn ystod cyfnod mor heriol i bawb.”

Er mwyn gweld cynlluniau bwyd ac ymarfer corf yr arweinwyr, gwrando i Podrediad Soffa i 5k sydd wedi ei leisio gan Rae Carpenter, neu gwylio sesiynau fideo Dr Ioan Rees ar iechyd meddwl, ewch i wefan FFIT Cymru, www.s4c.cymru/ffitcymru, neu dilynwch @ffitcymru ar Facebook, Twitter, Instagram a Youtube.

Eisiau bod yn rhan o brosiect digidol cyffroes newydd? Uwchlwythwch eich fidios nawr!

Mae’r rhan fwyaf ohonom bellach yn styc yn ein cartrefi ond mae un peth yn parhau i gynnig diddanwch, cwmnïaeth a chysur, sef cyd-ganu. Gan gyd-weithio gyda Catrin Toffoc a’i hymgyrch ‘Côr-ona’ mi fydd Rhys Meirion yn cynnal arbrawf cymdeithasol digidol ac yn ceisio uno pobl o bell ag agos i fwynhau’r wefr o gyd-ganu, boed hynny, ar laptop yn y gegin, ipad yn y shed neu PC yn yr atig. I gyfrannu, yr oll sydd angen ei wneud yw uwchlwytho fidio ohonoch yn canu trwy ddilyn y linc islaw…

Anfonwch eich fideos yma

Ydi canu mewn côr yn help i ddysgu Cymraeg?

Yn ôl ystadegau gwladol, Sir Benfro yw’r ardal sydd wedi gweld y cynnydd mwyaf mewn siaradwyr Cymraeg dros y ddegawd ddiwetha’ – ond a ydi canu yn help i ddysgu’r iaith?

Dyma’r cwestiwn fydd y canwr enwog Rhys Meirion yn ceisio ei ganfod yn rhan o’r gyfres boblogaidd Corau Rhys Meirion.

Yn nhrydedd bennod y gyfres, fydd ymlaen nos Iau, 20 Chwefror am 8 o’r gloch ar S4C, mi fydd Rhys yn cydweithio gyda chôr o ddysgwyr Cymraeg yn Sir Benfro i ddiolch ac i ddathlu bod bwrlwm am yr iaith yn fyw yn yr ardal.

“Un ardal sy’n cael ei gweld yn dalcen caled yng nghyd-destun yr iaith ydi Sir Benfro – neu ‘Little England beyond Wales’ fel mae’n cael ei adnabod!” meddai Rhys Meirion, “ond mewn gwirionedd, mae ‘na lot fawr o bobl yn yr ardal yn dysgu Cymraeg.

“Ein bwriad ni ydi profi bod bwrlwm yno ynghylch yr iaith, gan ddiolch i’r bobl am ddysgu Cymraeg hefyd.”

Mi fydd y côr yn rhoi tro ar grefft sy’n gynhenid i’r ni yma yng Nghymru – Cerdd Dant!

“Doedd canu yn Gymraeg ddim yn ddigon o her i’r côr yma, felly ‘da ni wedi newid gêr a’u herio nhw hyd yn oed yn fwy gan ofyn iddyn nhw ganu Cerdd Dant. Doedd rhai ddim hyd yn oed wedi clywed am Gerdd Dant o’r blaen, heb sôn am ei berfformio!” ychwanegodd Rhys.

“Ond nid y côr yn unig oedd yn wynebu her. Roedd rhaid i mi osod pennill ar gyfer y perfformiad hefyd, a minnau erioed wedi gwneud hynny o’r blaen! Mae canu yn glasurol a chanu Cerdd Dant yn ddau beth hollol wahanol.”

Yn y rhaglen hon, sy’n ddathliad o’r iaith Gymraeg, byddwn yn cwrdd ag ambell i gymeriad yn yr ardal sydd wedi troi at ddysgu’r iaith am amryw o resymau. Dau o’r rheiny yw’r teulu ifanc, Meg a Ross, a’u tri o blant yn ardal Druidston.

Mi symudodd Meg, sy’n wreiddiol o’r ardal, nôl i Sir Benfro gyda’i gŵr Ross, sy’n wreiddiol o Glasgow, nôl yn 2012. Mae’r ddau erbyn hyn wedi dysgu Cymraeg yn rhugl.

“Roedd fy Nain yn dod o ogledd Sir Benfro, ond doddem ni ddim yn siarad Cymraeg gyda hi. Roedd o’n andros o bwysig i mi fod fy mhlant yn dysgu Cymraeg. Mi rydym ni’n teimlo’n lwcus achos mae’r plant yn mynd i ysgol Gymraeg ac maen nhw’n siarad yr iaith fel iaith gyntaf. Mae’r iaith yn fyw unwaith eto yn ein teulu ni,” rhannai Meg gyda Rhys Meirion yn y rhaglen.

Penllanw’r daith fydd perfformio yng Nghadeirlan Tŷ Ddewi, ble fydd y côr yn perfformio eu dehongliad nhw o gerdd Idris Reynolds, Gofyn Cymwynas, ar y gainc Rhydypennau.