Byw Yn Y Byd

S4C | 4 x 30munud

Yn y gyfres bedair rhan, mae Russell yn ein tywys i Nairobi, prifddinas Kenya ac i ardal Mbeere yng ngorllewin y wlad, yna heibio mynydd Kilimanjaro i Danzania ac i dir y Maasai a llwyth y Sonjo.

Yn ystod ei daith aeth Russell i ymweld â sawl prosiect elusennol sy’n addysgu pobl sut i fyw yn hunan gynhaliol, gan obeithio eu paratoi nhw’n well ar gyfer goroesi yn ystod cyfnodau hir o sychdwr. Mae’r canolfannau arbennig yn dangos i bobl sut i dyfu llysiau a magu ieir a geifr ar gyfer eu bwyta a’u gwerthu. Maen nhw hefyd yn dosbarthu hadau sy’n goroesi mewn tywydd sych.

Roedd Russell ond wedi bod dramor unwaith o’r blaen, ac mae pobl a gwlad Affrica wedi creu cryn argraff arno.

“Doeddwn i ddim yn gwybod be’ i ddisgwyl ac mi oedd o’n brofiad a hanner,” meddai Russell. “Roedd pawb yno mor gyfeillgar, ac yn hapus o hyd er bod pethau yn galed iawn iddyn nhw. Yn ardal Mbeere yn Kenya, roeddan nhw wedi disgwyl cael tri mis o law, ond dim ond deuddydd gafon nhw. Maen nhw’n diodde’ sychdwr mawr yno.”

Dywed Russell fod yr ysbryd cymunedol oedd rhwng y trigolion yno yn rhywbeth sydd wedi ei golli yma yng Nghymru.

“Be’ o’n i’n licio yno oedd gweld pobl allan yn gweithio ar y tir ym mhob man. Roedd pawb yn ffrindiau yno ac yn dod i helpu ei gilydd wrth eu gwaith. Roedd o’n fy atgoffa i o pan oeddwn i’n blentyn a’r teulu i gyd yn mynd i helpu taid ar ei fferm. Dyna fyddai pawb yn arfer ei wneud, ond welwch chi mo hynny gymaint rŵan, dim ond un dyn yn y cae ar ei dractor,” meddai Russell, sydd ei hun wedi elwa tipyn o’r profiad.

“Mi oedd yn biti mae ‘mond tair wythnos gafon ni yno, ond rŵan dwi’n teimlo ‘mod i wedi cael ail wynt ac yn barod ar gyfer y tymor sydd i ddod. Roedd y trip yn gyfle i fi gasglu syniadau fresh ac mae o wedi gosod her newydd i mi wneud yn well. Os ydy’r bobl wnes i gyfarfod yn Affrica yn gallu goroesi efo cyn lleied sydd ganddyn nhw, yna does gen i ddim lle i gwyno.